آشنایی با نجوم

کشف میدان مغناطیسی در يکی از درخشان‌ترين ستاره‌ها

اخترشناسان برای اولين بار وجود ميدان مغناطيسی در يکی از درخشان‌ترين ستاره‌های آسمان را با کمک تجهيزات طيف‌نگار تلسکوپ برنارد- ليوت به ثبت رساندند

گروهی از دانشمندان با استفاده از طيف‌سنج قطبی تلسکوپ برنارد- ليوت واقع در فرانسه موفق به مشاهده تاثير ميدان مغناطيسی، مشهور به تاثير "زيمان" بر روی نور تابيده شده از ستاره نسرواقع(وگا) شدند.

به دليل اينکه ستاره وگا بسيار درخشان و نزديک به زمين است، معمولاً مورد مطالعه قرار می‌گيرد اما زمانی که اين كار با کمک تجهيزات قدرتمند انجام می‌گيرد، معمولا حقايق جديدی را آشکار می‌کند. زمان چرخش مداری اين ستاره کمتر از يک روز است در حالی که خورشيد طی 27 روز چرخش خود را کامل می‌کند. نيروی گريز از مرکز شديد وگا که توسط چرخش‌های بسيار سريع اين ستاره به وجود آمده، باعث مسطح شدن قسمت‌های قطبی ستاره و ايجاد تفاوت حرارتی متغير و بيش از 1000 درجه سلسيوس ميان دو قطب و قسمت‌های استوايی خواهد شد.

اخترشناسان طی مطالعات جديد خود نور قطبی شده اين ستاره را بررسی کرده و موفق به رديابی ميدان مغناطيسی بسيار ضعيفی در آن شدند. البته اين پديده امری شگفت انگيز به شمار نمی‌رود زيرا حرکت ذرات باردار در ستاره‌ها عامل ايجاد ميدان‌های مغناطيسی هستند.

با اين حال برای ستاره‌های بزرگ‌تر از خورشيد مانند وگا، مدل‌های زمين‌ساختی توانايی پيش بينی شدت و ساختار ميدان مغناطيسی را نخواهند داشت. به همين دليل پس از مطالعات ناموفق متعدد طی دهه گذشته، اخترشناسان در نهايت موفق به رديابی اين پديده با کمک تلسکوپی قدرتمند در ستاره وگا شدند.

شدت ميدان مغناطيسی ستاره وگا 50 ميکرو تسلا تعيين شده است که در برابر شدت ميدان مغناطيسی زمين و خورشيد کاملا ناچيز به شمار می‌رود. اخترشناسان معتقدند اين کشف قدمی کليدی در درک ميدان مغناطيسی بين ستاره‌ای و تاثير آنها بر روی تکامل ستارگان به شمار می‌رود.

ستاره نسرواقع (وگا) يکی از مشهورترين ستاره‌ها در ميان اخترشناسان حرفه‌ای و آماتور است و در فاصله 25 سال نوری از زمين در صورت فلکی چنگ(ليرا) واقع شده است. اين ستاره پنجمين ستاره درخشان آسمان زمين به شمار می‌رود. وگا همچنين به عنوان مقياس برای سنجش ميزان نور ديگر ستارگان آسمان مورد استفاده قرار می‌گيرد. اين ستاره ابعادی دو برابر خورشيد داشته و تنها يک دهم خورشيد عمر دارد.

+ نوشته شده در پنجشنبه هشتم مرداد 1388ساعت 8:17 توسط سید محمد قلمکاریان |

تصاویر هابل از تغییرات سطح مشتری

تلسکوپ فضایی هابل تصاویر جدیدی از تغییرات ظاهری سطح مشتری که گمان می‌رود بر اثر برخورد یک شهاب‌سنگ یا سیارک ایجاد شده‌، به زمین ارسال کرده‌است

15 سال پیش مشتری توسط ستاره دنباله دار شومیکر – لوی 9 مورد اصابت قرار گرفت. این ستاره در اثر برخورد با سطح گازی مشتری متلاشی شد و هابل آن زمان تصاویری جالب از این حادثه تهیه کرد.

اکنون بعد از 15 سال تلسکوپ هابل تغییرات ناگهانی در سطح مشتری یافته‌است که به گفته بعضی از دانشمندان حاصل از برخورد شومیکر لوی 9 است.

به گزارش بی‌بی‌سی این تصاویر با دوربین جدیدی به نام میدان باز 3 (Wide Field Camera 3)گرفته شده‌است و لکه‌های سیاهی را در سطح گازی مشتری نشان می‌دهد.

نقاط تاریک جدید در نزدیکی قطب جنوبی مشتری برای اولین بار توسط یک اخترشناس آماتور استرالیایی کشف شد.

مهندسان ناسا نیز با تعویق مأموریت سرویس کردن هابل به استفاده از دوربین WFC3 برای گرفتن عکس‌ از سطح مشتری پرداختند. این دوربین در مأموریت اخیر شاتل آتلانتیس، برای تصویربرداری‌های دقیق بر روی هابل نصب شد.[خانه‌تكاني در تلسكوپ فضايي هابل]

تصاویر ارسالی هابل تغییراتی در سطح این سیاره را نشان می‌دهد که در اثر فعالیت جریانات حاصل از حرکت گازها ایجاد شده‌است.

با اینکه متخصصان هنوز در مورد علت ایجاد این تغییرات به نظر مشترکی نرسیده‌اند، ولی عده‌ای اندازه لکه‌ها را صدها متر مربع تخمین زده‌اند.

از طرفی هفته گذشته رصدخانه ناسا در مونا‌کی هاوایی تصاویری مادون قرمز از این لکه‌ها گرفته است.

+ نوشته شده در سه شنبه ششم مرداد 1388ساعت 7:50 توسط سید محمد قلمکاریان |

آخرین راه‌پیمایی سرنشینان اندیور انجام می‌شود

سرنشینان شاتل اندیور امروز 5 مرداد پنجمین و آخرین راهپیمایی فضایی خود را انجام می‌دهند

به گزارش AFP، کریس کسیدی و تام مشبرن بعد از آماده کردن ابزار و لباس‌های خود راهی یک راهپیمایی 6 و نیم ساعته می‌شوند.

در این راهپیمایی چند کابل جدید نصب و عایق‌های بازوی رباتیک تعمیر می‌شوند.

این دو نفر در چهارمین راه‌پیمایی خود باتری‌های جدیدی برای سلول‌های خورشیدی ایستگاه بین‌المللی فضایی نسب کردند.

روز چهارشنبه هفته پیش در پی مشکلی که برای لباس یکی از فضانوردان پیش آمد مأموریت راه‌پیمایی آن‌ها 30 دقیقه زودتر از موعد تمام شد

+ نوشته شده در سه شنبه ششم مرداد 1388ساعت 7:47 توسط سید محمد قلمکاریان |

امروز، چهلمين سالگرد فتح ماه است

جهش غول آساي بشر

روز 21 جولاي سال 1969 در سرزميني كه غريب‌تر از هر سرزمين ناشناخته ديگري بود، اتاقكي كوچك كه عقاب مي‌ناميدندش، آرام گرفته بود. زمان به آهستگي براي 2 سرنشين اين اتاقك كوچك مي‌گذشت. 2 مردي كه نه تنها اشتياق اكتشاف، سينه‌شان را مي‌سوزاند كه مردم جهاني را بايد نمايندگي مي‌كردند.

درهاي اين اتاقك كوچك بايد تا چند ساعت ديگر بسته مي‌ماند اما آنها از مرداني كه از حدود 400 هزار كيلومتر آن سوتر ماموريت آنها را فرماندهي مي‌كردند، اجازه خواستند تا زودتر قدم بر دنياي ناشناخته بگذارند. اجازه صادر شد. همانند شواليه‌هاي قرون وسطا مرداني كه قرار بود پيشگام قافله انسان در سرزميني جديد باشند، به پوشيدن لباس‌هايي ناراحت اما ضروري اقدام كردند. زمان گذشت تا اين‌كه مراسم نهايي گام‌هاي نخستين مرد را بر كناره آخرين در جدا كننده او با محيط بيرون قرار داد. ساعت2:56 بامداد به وقت جهاني بود كه درهاي قفسي آهنين كه عقاب مي‌ناميدندش به سوي چشم‌اندازي بكر گشوده شد. دشت‌هاي خاكستري كه زير نور خورشيدي درخشان در آسماني تاريك روشن شده بود، ‌منتظر قدم‌هايي بود كه انسان هزاران سال براي برداشتن آن، لحظه شماري كرده بود.سرانجام نيل آرمسترانگ از نردبان كوتاه مه نشين پايين آمد و پايش را روي سطح قمر تابناك زمين گذاشت. اينك انسان سرزمين جديدي را تسخير كرده بود. جملاتي كه شايد آرمسترانگ ساعت‌ها درباره آنها فكركرده بود، بر زبان او جاري شدند: «گامي ‌كوچك براي يك انسان، ‌گام غول‌آسا براي بشريت.»

آنهايي كه روز فتح ماه به دنيا آمدند، امسال چهلمين سال تولد خود را جشن خواهد گرفت، 40 سالگي در بسياري از فرهنگ‌ها، نشان بلوغ كامل فكري و زماني است كه انسان مي‌تواند از اندوخته فكري و عقلي خود بهره‌برداري كند. امروز و در 40 سالگي، فتح ماه كه اكثريت آنها احتمالا هنگام فتح ماه هنوز به دنيا نيامده يا نخستين روزهاي زندگي بر اين سياره را تجربه مي‌كردند امروز در نظر دارند انسان را دوباره به ماه ببرند اما آنها هم قصد دارند از تجربه اين سال‌ها استفاده كنند و آموخته‌هاي خود را به كار بگيرند و مانع آن شوند كه شكست‌هاي گذشته تكرار شود.

از زمان اولين سفر به ماه تاكنون دانش و زندگي ما تغييرات فراواني را به خود ديده است. امروز ما بسيار پيشرفته‌تر از دوران آپولو هستيم. شايد باورش براي شما آسان نباشد اما پردازشگري كه درون تلفن همراه شما قرار دارد از رايانه‌اي كه عمليات هدايت آپولو در سفرش به ماه و برگشت به زمين را به عهده داشت، پيشرفته تر و تواناتر است. داستان سفر به ماه در آن روز‌ها شبيه به افسانه مي‌ماند، اگر چه هميشه بخش‌هاي مشخصي از آن داستان را مرور مي‌كنيم اما اغلب اوقات دچار فراموشي مي‌شويم كه اين سفر با خطرات زيادي همراه بوده و دلاوري‌هاي شجاعانه صدها نفر چه روي زمين و چه بر عرشه سفينه، اين سفر را ممكن ساخته است. شايد شما فكر كنيد در چنين پروژه‌اي فضانوردان سوار برسفينه خود شدند و يك رايانه‌ همه مراحل را كنترل ‌كرد و آنها را به ماه برد و آنها در نهايت لباس‌هاي فضايي خود را پوشيدند و بر سطح ماه گام گذاشتند و برگشتند، اما اين تصوير با واقعيت بسيار متفاوت است. شايد كمتر كسي شنيده باشد كه آرمسترانگ، خلباني كه محفظه ماه نشين را به عهده داشت و به دليل مشكلي كه هنگام جدا شدن آن محفظه از بدنه اصلي به‌وجود آمد و محل فرود چند كيلومتري تغيير كرد ناچار شد كنترل مه نشين را روي منطقه سنگلاخي به عهده بگيرد و مه‌نشين را به طور دستي و با صرف سوختي بيش از آنچه كه از پيش برنامه‌ريزي شده بود، به منطقه مسطح‌تري برساند كه شانس موفقيت فرود بيشتر باشد. اضطراب و فشار عصبي كه اين افراد چه در فضا و چه روي زمين، تحمل كردند و داستان ابتكارهايي كه ناچار شدند براي حفظ جان فضانوردها و ماموريت در لحظه به كار ببرند، داستان‌هايي است كه هنوز پس از 4 دهه تازگي خود را حفظ كرده است.

اما آن همه شور و اشتياق كه انسان را در پايان دهه 70 به ماه برد و كمكش كرد كه بر آن گام بزند،‌ در نظر بسيار زود به پايان رسيد. آپولو 17 آخرين مسافر را به ماه برد و از آن پس تاكنون حدود 4 دهه است كه ماه منتظر ملاقات دوباره زمينيان است.

مخارج بالاي سفر به ماه، پايان رقابت‌هاي فضايي با شوروي و دشواري‌هاي چنين ماموريتي، ناسا را از ادامه پيگيري اين ماموريت در آن سال‌ها باز داشت، اما اين روزها دوباره ماه در كانون توجه قرار دارد. طي اين 4 دهه هزينه‌هاي زيادي كه پروژه سفر به ماه مي‌بلعيد، در نقاطي خرج شد كه تصوير كاملي از امكانات پيش روي را نشان دهد. از يك سو كاوش‌هاي كم هزينه‌تر روباتيك درك ما را نسبت به محيط اطرافمان به شكل چشمگيري افزايش داد. ما آموختيم كه منظومه شمسي ما چگونه جايي است با كمك ابزارهاي رصدي خود و تلسكوپ‌هاي فضايي و زميني ماه و زمين را بهتر از هر زمان ديگري شناختيم و منابع موجود روي آن را با دقت بررسي كرديم.

اين بار انسان قصد ندارد براي ماجراجويي صرف به ماه برود بلكه اين سفر شايد به ساخت نخستين مهاجرنشين زميندر قمر خود بينجامد

از سوي ديگر با تكميل طرح‌هايي مانند شاتل‌ها و ايستگاه‌هاي فضايي امكان مطالعه اقامت‌هاي طولاني در فضاي با گرانش پايين را به دست آورديم و پزشكان توانستند اين اثرات را بررسي و سعي در مهار آن كنند.

تحقيقات در زمينه‌هاي رباتيك و الكترونيك پيشرفت كرده است و اهداف سفر دوباره به سوي ماه با واقعيت‌هاي مورد نياز جامعه امروز جهان هماهنگ شده است. اين بار انسان قصد ندارد براي ماجراجويي صرف به ماه برود، بلكه اين سفر به قصد انجام سلسله تحقيقاتي است كه شايد به ساخت نخستين مهاجرنشين زمين بر قمر خود بينجامد. هم‌اكنون كارواني از كاوشگرها در حال بررسي دقيق ماه هستند و از سوي ديگر پروژه پرتابگري كه قرار است نقش اصلي را در سفر دوباره انسان به فضا ايفا كند، مراحل آزمايش خود را آغاز كرده است. همين چهارشنبه 2 هفته پيش بود كه ناسا گام ديگري به سوي پرواز به سوي ماه برداشت و راه پرتاب آزمايشي «آرس» را آغاز كرد. پرتابي تاريخي كه ناسا و مردم جهان مدت طولاني در انتظار آن به سر برده‌اند و قرار است آغاز راه سفر دوباره انسان به ماه باشد. اين اتفاق با مونتاژ نخستين قطعه اين پرتابگر در محل مونتاژ ماموريت‌هاي آپولو آغاز شد.

مقامات رسمي ‌اعلام كرده‌اند پرتاب آزمايشي اين پرتابگر كه به نام-X1 Ares شناخته مي‌شود، اطلاعات پروازي ارزشمندي را در اختيار مهندسان قرار خواهد داد تا آنها را در طراحي نهايي پرتابگرهايي كه قرار است انسان را دوباره به ماه باز گردانند، ياري دهد، اما زمان اين پرتاب مهم هنوز به طور دقيق معلوم نيست. برخي از مقامات رسمي 21 جولا‌ي ( 30 تير 88) را زمان اين پرتاب اعلام كرده‌اند، اما اين زمان ممكن است تا پاييز امسال به تعويق بيفتد تا مهندسان بتوانند نقص‌هاي فني احتمالي در اين سيستم را بررسي و حل كنند.

طرح صورت فلكي يا Constellation طرح مجموعه فضاپيماهايي است كه قرار است بعد از بازنشستگي شاتل‌هاي فضايي، ماموريت سفرهاي مداري و فرامداري را به عهده بگيرند. در اين رويكرد ناسا به ايده دوران آپولو‌ها بازگشت كرده و به جاي سيستم‌هاي رفت و برگشت‌مداري به سيستم‌هاي راكتي روي آورده است. اين سيستم‌ها در دوره قبل تلاش براي فتح ماه، موفقيت خود را به اثبات رسانده‌اند و از سوي ديگر بررسي عملكرد سايوزهاي روسي در مقايسه با شاتل‌ها نشان مي‌دهد كه اين نوع طراحي از امنيت بالاتري نسبت به شاتل‌هاي فضايي برخوردار است.

اين طرح شايد براي بسياري از آينده نگران فضايي نااميدكننده بود. بسياري از آنها آينده پرواز به ماه يا مدار زمين را به كمك ابزارهايي تصور مي‌كردند كه نمونه پيشرفته‌تر شاتل‌هاي فضايي باشند. اتوبوس‌هاي فضايي كه همانند يك هواپيما هدايت شده و مي‌توانند از زمين يا ماه به طور مستقيم پرواز كنند و به پرسه‌زني در فضا بپردازند، اما اين ايده با داشته‌هاي فناوري امروز فاصله بسياري دارد. سوخت مناسب، طراحي بدنه، آسيب‌هاي ناشي از فرود‌هاي مكرر و بسياري چالش‌هاي ديگر باعث شده است تا چنين طرحي فعلا در حوزه آينده‌نگري باقي بماند و دانشمندان به همان ايده قديمي ‌موشك‌هاي غول پيكر بازگردند.

به هر حال انسان قصد دارد با خردمندي قدم در راه فتح دوباره ماه بگذارد و اين راهي است كه اگر درست دنبال شود، مي‌تواند دروازه‌هاي مسيرهاي دورتري را نيز به سوي ما باز كند. شايد ماه پايگاهي براي سفر انسان به مريخ يا اقمار سياره‌هاي بيروني باشد، اما هرچه در آينده اتفاق بيفتد، مطمئن بايد بود كه اثر هيجان‌انگيز ديگري در فضا شروع شده است و بشر در چهلمين سالگرد فتح ماه دوباره چشم به آن دارد.

+ نوشته شده در سه شنبه سی ام تیر 1388ساعت 11:23 توسط سید محمد قلمکاریان |

جدیدترین تصاویر کهکشان گرداب

سازمان فضایی اروپا تصاویر شگفت‌انگیزی از کهکشان مارپیچی گرداب (M51) مخابره کرد

به گزارش بی‌بی سی این تصاویر ترکیبی از تصاویر ارسالی رصدخانه فضایی هرشل و تلکسوپ هابل است.

تصاویر ارسالی حاصل نگارش امواج مرئی و فروسرخ گسیل شده از این کهکشان است.

کهکشان گرداب یا Whirpool 35 میلیون سال نوری از کره زمین فاصله دارد.

پرفسور دیوید ساوث‌وود، مدیر مرکز اکتشافات علمی و رباتیک سازمان فضایی اروپا (ESA) می‌گوید: "تصاویر هرشل شگفت‌انگیرند و دقت بالایی از تصاویر گرداب را در اختیارمان قرار می‌دهد. نقاط قرمز محل تولد و شکل‌گیری ستاره‌‌ها هستند."

این اولین تصاویر ارسالی رصدخانه فضایی هرشل است. هرشل 14 ژوئن 2009 به فضا پرتاب شد و هم‌اکنون در فاز راه‌اندازی مأموریت خود قرار دارد و دارای بزرگترین آینه فروسرخ ستاره‌شناسی جهان است.[پرتاب تلسكوپ هرشل و ماهواره پلانك]

این رصدخانه تصاویر با طول‌موج‌هایی از 55 تا 672 میکرون را دریافت می‌کند و هرقدر که این طول‌موج کوتاه‌تر باشد دقت تصویر بالاتر می‌رود.[نخستين تصوير تلسكوپ هرشل از فضا]

+ نوشته شده در شنبه سیزدهم تیر 1388ساعت 7:46 توسط سید محمد قلمکاریان |

10 حقیقت شگفت‌انگیز درباره ماه

آغاز ماموریت‌های اخیر ناسا به منظور شکل‌گیری مطالعات جدید بر روی کره ماه باعث شده تا به بررسی خصوصیات شگفت انگیزی از کره ماه پرداخته شود که شاید تکرار همیشگی این حقایق میزان توجه نسبت به ارزش‌های علمی آن را کاسته باشد.

به گزارش مهر، مدارگرد اکتشافی ماه که هفته گذشته به فضا پرتاب شد سطح ماه را با جزئیاتی بی سابقه نقشه برداری و ثبت خواهد کرد و حتی قادر خواهد بود مسیر حرکت کاوشگرهایی را که در گذشته بر روی این کره حرکت کرده‌اند را به ثبت برساند. [آشنايي با ناسا]

مدارگرد دیگر این ماموریت نیز طی دو مرحله با حفره شاکلتون در قطب جنوبی ماه برخورد خواهد کرد تا دانشمندان بتوانند موادی را که در نتیجه برخورد به بیرون پرتاب می‌شوند را مورد مطالعه قرار دهند. تمامی این هزینه‌ها و تلاشها با هدف کشف اطلاعات بیشتر و جدیدتر از قمر زمین است تا دانشمندان بتوانند ساختار اصلی این کره، تاریخچه دقیق آن و احتمال وجود آب در حفره های تاریک و مرموز ماه را کشف کنند. [تصاوير ماه شب نيمه شعبان]

نشریه لایو ساینس پس از آغاز ماموریتهای جدید ناسا در راستای بازگرداندن انسان به کره ماه، به بررسی 10 حقیقت شگفت انگیز درباره ماه پرداخته است. [کاگویا ماه را مطالعه مي‌كند]

ضربه بزرگ:

ماه در نتیجه برخوردی شکل گرفته است که از آن با نام برخورد عظیم یا برخورد بزرگ یاد می‌شود. اخترشناسان به منظور توضیح این پدیده نظریه‌ای را با این مضنون ارائه کرده‌اند: در حدود چهار و 6 دهم بیلیون سال پیش، جسمی عظیم در ابعاد سیاره مریخ اندکی پس از شکل‌گیری خورشید و منظومه خورشیدی با زمین برخورد کرده است. در نتیجه این برخورد ابری از صخره‌های تبخیر شده مرکب از اجرام کیهانی و بدنه زمین به مدار خارجی زمین پرتاب شد. این ابر به تدریج سرد و فشرده شده و حلقه‌ای کوچک را از اجرام جامد تشکیل داد که با جمع شدن این اجرام در کنار یکدیگر ماه کنونی شکل گرفت.[آشنايي با منظومه شمسي]

زمین عامل طلوع ماه:

هر روز و طی زمانهای متغیر ماه از سمت شرق طلوع کرده و در سمت غرب غروب می‌کند. فرایندی که شباهت زیادی به روند حرکتی خورشید و دیگر ستاره‌ها دارد. زمین در حال چرخش بر محور خود در جهت شرق است که این پدیده باعث نمایان شدن اجرام کیهانی و ناپدید شدن آنها در طول زمانی معین می شود. کره ماه نیز طی هر 29.5 روز سفری مداری حول زمین دارد که این حرکت تدریجی در آسمان رو به شرق صورت می‌گیرد. به همین دلیل است که طلوع ماه در برخی روزها با 50 دقیقه تاخیر صورت می‌گیرد. این شیوه حرکتی همچنین می‌تواند دلیل طلوع گاه به گاه زودهنگام ماه در هنگام عصر و یا در طول روز را توضیح دهد.

عدم وجود وجه تاریک:

برخلاف آنچه به نظر می‌آید، ماه هیچ وجه تاریکی ندارد. ماه تنها وجه دور افتاده‌ای دارد که امکان مشاهده آن از زمین وجود ندارد. دلیل این پدیده به زمانهای گذشته باز می‌گردد. در گذشته‌های دور تاثیرات گرانشی زمین باعث کند شدن چرخش ماه حول محور خود شد. به محض اینکه چرخش ماه به اندازه‌ای کند شد تا با دوره چرخشی خود به دور زمین انطباق پیدا کند، تاثیر گرانشی زمین بر روی ماه تثبیت شد. به همین دلیل ماه در حال حاضر یک بار به دور زمین چرخیده و یک بار حول محور خود حرکت می‌کند و به دلیل اینکه هر دو این چرخشها در زمانی واحد شکل می‌گیرند، زمین تنها قادر به مشاهده یک وجه از کره ماه خواهد بود.

کمبود گرانش:

کره ماه 27 درصد از ابعاد زمین را با جرمی کمتر تشکیل می‌دهد. در عین حال گرانش موجود در کره ماه تنها 1.6 گرانش کره زمین اندازه‌گیری شده است. به همین دلیل در صورتی که تکه سنگی در کره ماه از بالا به پایین پرتاب شود، سرعت سقوط آن بسیار کمتر از سرعت سقوط همان سنگ در زمین خواهد بود. همچنین در صورتی که وزن فردی در روی زمین 68 کیلوگرم باشد، همان فرد در کره ماه 11 کیلوگرم وزن خواهد داشت.

کوچک و بزرگ شدن قرص ماه:

مدار حرکت ماه به دور زمین بر خلاف باور بسیاری بیضوی است و نه دایره. به همین دلیل فاصله میان مرکز زمین و مرکز ماه طی هر یک از دوره های کامل چرخش ماه، متغییر است. در نزدیکترین فاصله ماه به زمین که اصطلاحا حضیض خوانده می شود فاصله این دو جرم کیهانی از یکدیگر 363 هزار و 300 کیلومتر خواهد بود. این فاصله در نقطه عکس، یعنی در دورترین فاصله ممکن به 405 هزار و 500 کیلومتر افزایش پیدا می‌کند. به بیانی دیگر زمانیکه ماه در نزدیکترین فاصله خود از زمین کامل شود، 14 درصد بزرگتر دیده شده و درخشش آن 30 درصد افزایش خواهد یافت.

تاریخچه بمباران در ماه:

حفره‌های موجود در سطح کره ماه می‌تواند گذشته سخت این کره را به خوبی آشکار سازد. به دلیل نبودن نزدیک به مطلق اتمسفر در ماه و کم بودن فعالیتهای درونی در این کره، تعداد حفره‌هایی که در اثر برخوردهای شدید در بیلیونها سال پیش در ماه به وجود آمده‌اند رکورد منحصر به فردی را به ثبت رسانده‌اند. با تخمین تاریخ حفره‌های ماه، دانشمندان دریافته‌اند که سیاره زمین به همراه قمر خود در حدود چهار بیلیون سال پیش تحت بمباران شدید کیهانی بوده است.

کره ماه کره نیست:

ماه شکل کروی و دوار ندارد بلکه تخم مرغی شکل است. در صورتی که ماه با دقت مورد مطالعه قرار گیرد می‌توان دید که مرکز ماه درواقع مرکز هندسی این قمر به شمار نمی‌رود و در واقع با مرکز واقعی کره دو کیلومتر فاصله دارد.

ماه لرزه:

فضانوردان ماموریت آپولو طی بازدید خود از کره ماه از لرزه نگار استفاده کرده و دریافتند این جرم خاکستری جرمی مرده به شمار نمی رود. ماه لرزه های کوچک از کیلومترها پایین تر از سطح خارجی ماه سرچشمه می گیرند و اینگونه به نظر می رسد این لرزه ها تحت تاثیر کشش گرانشی زمین به وجود می آیند. شکستگی های کوچک و فوران گاز از نشانه‌های وجود ماه لرزه در این کره درخشان است.

دانشمندان بر این باورند ماه نیز دارای هسته ای داغ و مذاب مشابه زمین است. اما اطلاعات به دست آمده از کاوشگر سازمان ناسا در سال 1999 نشان می‌دهد که ماه دارای هسته ای بسیار کوچک بوده که تنها دو تا چهار درصد از جرم کلی ماه را تشکیل می دهد. این ابعاد در برابر ابعاد هسته زمین که 30 درصد از جرم کلی زمین را تشکیل می دهد کاملا ناچیز است.

تاثیر اقیانوسی:

عامل اصلی جزر و مدهای موجود در زمین با در نظر نگرفتن تاثیرات اندک خورشید، کره ماه است. گرانش ماه باعث ایجاد کشش بر روی اقیانوسهای زمین می‌شود. در ماه جدید و کامل، خورشید، زمین و ماه در یک ردیف قرار می‌گیرند که این پدیده جزر و مد بیشتری را نسبت به شرایط عادی به وجود می‌آورد. زمانی که ماه در تربیع اول یا آخر قرار دارد خفیف‌ترین جزر و مد به وجود می‌آید. چرخش 29.5 روزی ماه به دور زمین کاملا دوره ای نبوده و در نزدیکترین موقعیت ماه نسبت به زمین بیشترین جزر و مدها به حالت جهشی افزایش پیدا می‌کنند که به اصطلاح جزر و مد جهشی حضیضی خوانده می‌شوند.

از دیگر تاثیرات جالب توجه کششهای قمری این است که ماه طی این جزر و مدها قسمتی از انرژی زمین را می‌رباید که این پدیده باعث کاهش 1.5 میلی ثانیه‌ای سرعت زمین در هر قرن می شود.

خداحافظ ماه:

با توجه به آنچه گفته شد، ماه سالانه مقادیری از انرژی زمین را ربوده و از آن برای بالا کشیدن خود به اندازه چهار سانتیمتر در بالاترین مدارش استفاده می‌کند. محققان معتقدند ماه زمانی که در حدود 4.6 بیلیون سال پیش شکل گرفته است، فاصله‌ای برابر 22 هزار و 530 کیلومتر از زمین داشته است که این فاصله اکنون به 450 هزار کیلومتر افزایش پیدا کرده است.

در عین حال سرعت چرخش زمین رو به کندی است و به همین دلیل روزهای زمین رو به طولانی‌تر شدن گذاشته‌اند. به تدریج صعود کشش سیاره زمین در میان یک خط فرضی میان مرکز زمین و ماه انباشته خواهد شد و به این شکل تغییرات چرخش سیاره ای زمین متوقف خواهد شد. در این صورت یک روز زمین برابر یک ماه خواهد شد. در صورت وقوع چنین پدیده ای که احتمال آن به بیلیونها سال در آینده نسبت داده شده است، یک ماه زمین بسیار طولانی شده و ماه به تدریج فاصله خود را از زمین افزایش خواهد داد

+ نوشته شده در دوشنبه هشتم تیر 1388ساعت 7:43 توسط سید محمد قلمکاریان |

نخستين تصوير تلسكوپ هرشل از فضا

تلسكوپ فضايي هرشل نخستين تصويرش را از شيئي در فضاي لايتناهي گرفت.

هم اينك دانشمندان در حال بحث و تبادل نظر درباره عكس با كيفيت نسبتاً بالاي گرفته شده توسط ابزار PACS اين تلسكوپ هستند.

تصوير،كهكشان ام51 كه با عنوان "كهكشان مارپيچ" نيز خوانده مي‌شود را نشان مي‌دهد، هرچند در مراحل اوليه كنوني تمامي تنظيمات تلسكوپ كاملاً كاليبره نشده است و در ادامه انتظارات كارآيي اين وسيله افزايش مي‌يابد.

كهكشان مارپيچ معروف، نخستين بار به وسيله چارلز مسيه در سال 1773 مشاهده شد و وي آنرا مسيه51 (ام51) نام نهاد. اين كهكشان حلزوني مانند در فاصله نسبتاً نزديكي از ما– حدود 35 ميليون سال نوري – در صورت فلكي Canes Venatici واقع است.

ام51 نخستين كهكشان با ساختار مارپيچ بود كه كشف شد. اين تصوير تركيبي از سه رصد 70، 100 و 160 ميكرون است و با كمك ابزار PACS در روزهاي 14 و 15 ژوئن بلافاصله پس از بازگشايي پوشش محافظ فضاپيما گرفته شده است. تلسكوپ هرشل در روز 14 مه سال 2009 به همراه ماهواره پلانك – كه وظيفه بررسي و امتحان تشعشعات پس زمينه ريزموج‌هاي كيهاني را برعهده دارد- با كمك پرتابگر آريان5 ئي‌سي‌اي به فضا پرتاب شد.

مشاركت آلمان در پروژه هرشل به وسيله مركز هوافضاي آلمان (DLR) تامين هزينه شد كه از وجوه و سرمايه‌هاي وزارت اقتصاد و فناوري آلمان (BMWi) بهره مي‌جست. دانشمندان و مهندسين آلماني به طور عمده‌اي در اين مأموريت سازمان فضايي اروپا (ايسا) مشغول فعاليت بودند.

وسيله‌اي كه نخستين تصوير را دريافت كرد - طيف‌سنج و دوربين آرايه شناساگر تصوير (PACS) - تحت هدايت و رهبري موسسه فيزيك ماوراء جو ماكس پلانك (MPE) توسعه داده شده است.

به گزارش سازمان فضايي ايران، با اخذ اين عكس، هرشل فعاليت رسمي خود را شروع نمود. با پيشرفت پروژه و گذشت زمان، دانشمندان انتظار دارند حجم هنگفتي دانش و اطلاعات مهم و جديد درباره كيهان‌شناسي، انفجار بزرگ و سرچشمه و ساختار كيهان به دست آورند.

+ نوشته شده در دوشنبه هشتم تیر 1388ساعت 7:40 توسط سید محمد قلمکاریان |

یولیسیس در پايان راه

ماهواره تحقیقاتی یولیسیس (Ulysses) بعد از 18 سال گذر در فضا 30 ژوئن (9 تير) به پایان امر کاری خود می‌رسد.

به‌گزارش بی‌بی‌سی، این ماهواره در اکتبر سال 1990 تحت پروژه تحقیقاتی مشترکی بین ناسا و سازمان فضایی اروپا (ESA) به فضا پرتاب شد و تا به حال 4 برابر امر مفید پیش‌بینی شده خود کار کرده‌است.[آشنايي با ماهواره]

هدف از پرتاب یولیسیس مطالعه محیط فضا و اطراف قطب‌های خورشید بود. اطلاعاتی که سال پیش از این ماهواره دریافت شد نشان داد که طوفان‌های خورشیدی دارای کمترین شدت در 50 سال گذشته هستند.[آشنايي با نسل جديد ماهواره‌ها]

یولیسیس سیستم پشتبیانی اضطراری و فرستنده اصلی خود را به کلی از دست داده‌است.

سال گذشته ناسا و ESA تصمیم به از کار انداختن این ماهواره گرفتند و مهندسان پیش‌بینی کردند که یولیسیس اول جولای 2008 غیر قابل کنترل خواهد شد.

با این حال دانشمندان پروژه‌ یولیسیس با تعمیر کوچکی در سیستم سوخت‌رسانی ماهواره موفق شدند تا یک سال دیگر آن را به کار بگیرند.

پروژه‌های تحقیقاتی این ماهواره روز 30 ژوئن به پایان می‌رسد و ارتباطات پایانی با آن ساعت 16:35 همان روز شروع می‌شود و تا سال 2120 ادامه خواهد داشت.

+ نوشته شده در دوشنبه هشتم تیر 1388ساعت 7:38 توسط سید محمد قلمکاریان |

اولین تصاویر مدارگردهای جدید ناسا به زمین ارسال شد



کاوشگر جدید ناسا پس از اینکه در اوایل روز سه شنبه به مدار ماه رسید با ارسال تصویری جدید از این کره درخشان به همراه حفره های متعدد و تاریکش رسما آغاز فعالیت خود را اعلام کرد.
به گزارش خبرگزاری مهر، کاوشگر 79 میلیون دلاری ناسا با نام اختصاری LCROSS در تاریخ 18 ژوئن 2009 سفر فضایی خود را آغاز کرده و به محض رسیدن به مدار ماه راس ساعت 8:20 دقیقه صبح اولین تصاویر به ثبت رسیده خود را به زمین ارسال کرد. LCROSS به همراه قسمتی از سکوی راکت سنطاروس در حال حرکت به سوی قطب جنوبی ماه بوده و این مسیر را به سوی قطب شمال این کره ادامه خواهد داد تا زمانی که در تاریخ 9 اکتبر 2009 با برخورد به حفره ماه به فعالیت خود خاتمه دهد. این مدارگرد در نزدیکترین موقعیت خود از ماه، در فاصله سه هزار و 200 کیلومتری قرار خواهد گرفت. طی پرواز این مدارگرد در ارتفاع کم تیم دانشمندان ناسا دوربین و طیف نگار این کاوشگر را تنظیم خواهند کرد. طیف نگار LCROSS به منظور کشف ساختار خاک ماه و بررسی امکان وجود مواد معدنی اولین جستجوی نزدیک به ماورا بنفش را در نقاطی خاص از ماه انجام خواهد داد. اولین تصویر ارسال شده LCROSS به زمین ناسا قصد دارد LCROSS را در حفره ای در منطقه قطب جنوبی ماه به داخل حفره ای تاریک پرتاب کرده و برخوردی از پیش تعیین شده را ترتیب دهد. این برخورد به منظور ایجاد توده ای از ذرات از خاک ماه برای بررسی وجود آب به شکل منجمد و مایع درون حفره های تاریک ماه است. ناسا قصد دارد با استفاده از اطلاعات این دو مدارگرد که تولید آنها هزینه ای برابر 583 میلیون دلار در بر داشته است انسان را تا سال 2020 به ماه بازگرداند. بر اساس گزارش فوکس نیوز، LCROSS اولین مدارگردی نیست که طی سال جاری با ماه برخورد می کند. کاوشگر ژاپنی کاگویا نیز در تاریخ 10 ژوئن به منظور مطالعه ساختار خاک این کره با ماه برخورد کرده است

+ نوشته شده در پنجشنبه چهارم تیر 1388ساعت 9:32 توسط سید محمد قلمکاریان |

بزرگترین ابر تلسکوپ مجازی دنیا ایجاد شد

تکنیک "تداخل سنجی بسیار طولانی"امکان رصدهای تداخلی را از آنتنهایی که از طریق کابلهای فیزیکی به یکدیگر متصل نیستند فراهم می کند.

فیزیکدانان بین المللی یک ابر تلسکوپ مجازی را ایجاد کردند که می تواند تصاویری بی سابقه را از اجرام کیهانی با وضوح تصویر بسیار بالا و استثنائی تهیه کند.
این ابر تلسکوپ مجازی که در همکاری موسسات رادیوفیزیک اروپایی، آسیایی و آفریقایی ساخته شده است European Vlbi Network نام دارد. این تلسکوپ از اطلاعات ارائه شده از 16 تلسکوپی که در شش قاره دنیا واقع شده اند در ارائه این تصاویر استثنائی استفاده می کند.
بزرگترین ابر تلسکوپ مجازی دنیا از تکنیک "تداخل سنجی بسیار طولانی"(Vlbi) استفاده می کند. این تکنیک امکان رصدهای تداخلی را از آنتنهایی که از طریق کابلهای فیزیکی به یکدیگر متصل نیستند فراهم می کند.
این رادیوتلسکوپها به صورت شبیه سازی شده چشمه های رادیویی را رصد می کنند و سیگنالهای آسمانی را روی نوار مغناطیسی ثبت می کند. همچنین نمونه های اتمی این بسامدها شناسه ای با دقت بالاتر از میکروثانیه را در خصوص زمان ایجاد این اجرام آسمانی عرضه می کند.
دیسکهای سخت، این داده را از تلسکوپهای مختلف جمع آوری کرده و در یک ابر رایانه این سیگنالها را ترکیب کرده و اتصال کابلی میان رادیوتلسکوپهای مختلف را در لحظه رصد شبیه سازی می کند.
آنتن هایی که از طریق Vlbi این رصدها را انجام می دهند در مناطق مختلف دنیا واقع شده اند.

+ نوشته شده در دوشنبه یکم تیر 1388ساعت 8:25 توسط سید محمد قلمکاریان |